Güneş sistemimiz dışından geldiği tescillenen üçüncü gök cismi 3I/ATLAS, bilim dünyasında heyecan yaratmaya devam ediyor. 2021’deki ‘Oumuamua ve 2019’daki Borisov’dan sonra sistemimize uğrayan bu gizemli ziyaretçi, Aralık 2025’te Güneş’e en yakın geçişini (perihel) yaptıktan sonra şimdi derin uzaya doğru yol alıyor. Ancak NASA ve diğer uzay ajanslarının topladığı veriler, 3I/ATLAS’ın sadece bir “taş ve buz kütlesi” olmadığını kanıtladı.
“İtfaiye Hortumu” Gibi Su Püskürtüyor
NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi tarafından yapılan ultraviyole gözlemleri, 3I/ATLAS’ın hidroksil (OH) gazı saldığını tespit etti. Bu, cismin yapısında bol miktarda su buzu bulunduğunun ve bunun buharlaştığının kesin kanıtı.
- Şaşırtıcı Hız: Güneş’ten Dünya’nın yaklaşık üç katı uzaklıkta (yaklaşık 3 AU) olmasına rağmen, 3I/ATLAS saniyede 40 kilogram su kaybediyor.
- Sürpriz Aktivite: Normalde Güneş sistemimizdeki kuyruklu yıldızlar bu mesafede henüz “uyanmamış” olurken, 3I/ATLAS “tam kapasite çalışan bir itfaiye hortumu” gibi su püskürtüyor.
- Kıyaslama: ‘Oumuamua tamamen kuru (çorak) görünürken, Borisov karbon monoksit zenginiydi. 3I/ATLAS ise su zengini profiliyle bu üçlü içinde benzersiz bir yere sahip.
Yaşamın Öncü Molekülleri Tespit Edildi
NASA’nın SPHEREx uzay aracı ve James Webb Uzay Teleskobu (JWST) tarafından yapılan kızılötesi analizler, cismin kimyasal kimliğini ortaya çıkardı. 3I/ATLAS’ın komasında (çekirdeği saran gaz bulutu) şu organik moleküller bulundu:
- Metanol ve Metan
- Hidrojen Siyanür (HCN)
- Karbondioksit ve Karbon Monoksit
Özellikle James Webb tarafından ölçülen karbondioksit/su buharı oranı (8’e 1), şimdiye kadar bir kuyruklu yıldızda görülen en yüksek seviyelerden biri olarak kayıtlara geçti. Bu durum, cismin kendi yıldız sisteminin oldukça soğuk ve dış bölgelerinde doğduğunu kanıtlıyor.
Kozmik Bir Antika: Güneş’ten Bile Yaşlı!
Astronomlar, 3I/ATLAS’ın izlediği dik yörüngeyi analiz ederek kökenini Samanyolu’nun “kalın disk” (thick disk) bölgesine dayandırıyor. Bu bölge, Güneş’in de içinde bulunduğu ince diske göre çok daha yaşlı yıldızlardan oluşuyor. Bu tahmin doğruysa, 3I/ATLAS 7 milyar yaşından büyük olabilir; yani Dünya ve Güneş sistemimiz henüz toz bulutuyken o zaten uzayda süzülüyordu.
Gözlemler Mayıs 2026’ya Kadar Sürecek
3I/ATLAS şu an Dünya’dan uzaklaşıyor olsa da, yüksek teknolojili teleskoplar için hala görünür durumda. Bilim insanları, Mayıs 2026’ya kadar sürecek olan veri toplama süreciyle, başka bir yıldız sisteminden gelen bu “buzlu mektubun” içindeki tüm sırları çözmeyi hedefliyor.
