Sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki psikolojik etkileri, ABD yargı tarihinde dönüm noktası niteliğinde bir dava ile tartışmaya açıldı. Los Angeles Yüksek Mahkemesi’nde başlayan yargılamada; teknoloji devleri Meta ve Alphabet, platformlarını çocukları “bağımlı” hale getirecek şekilde tasarlamakla suçlanıyor.
“Çocuk Beyinlerini Hedef Alan Slot Makineleri”
Dava, 20 yaşındaki K.G.M. isimli genç kadının, çocukluk döneminde kullanmaya başladığı Instagram ve YouTube’un kendisini ağır depresyona sürüklediği ve intihar düşüncelerini tetiklediği iddiasıyla açıldı. Davacı avukatı Mark Lanier, mahkeme salonunda yankılanan açılış konuşmasında dev şirketleri “bilinçli tasarım” yapmakla itham etti:
“Bu şirketler, kumarhanelerdeki slot makinelerinde kullanılan psikolojik teknikleri çocukların beyinlerine uyguladı. Beğeniler, sonsuz kaydırma özellikleri ve bildirimler tesadüfi bir hata değil; kâr hırsıyla kurgulanmış bilinçli bir tasarım tercihidir.”
Kanıt Dosyasında “Zuckerberg” İmzası
Davada sunulan en dikkat çekici kanıtlardan biri, Mark Zuckerberg’e ait olduğu öne sürülen 2015 tarihli bir e-posta oldu. Kanıt dosyasındaki iddialara göre:
- Stratejik Hedef: Zuckerberg, kullanıcıların platformda geçirdiği süreyi %12 oranında artırmayı şirket politikası haline getirdi.
- En Değerli Kitle: YouTube tarafında ise genç kullanıcıların reklam gelirleri için “en değerli hedef kitle” olarak görüldüğü ve algoritmaların bu kitlenin platformda kalma süresini maksimize etmek üzere optimize edildiği belirtildi.
Savunma: “Suçlu Algoritma Değil, Hayatın Kendisi”
Meta’nın avukatı Paul Schmidt ise iddialara karşı sert bir savunma hattı kurdu. Schmidt, ruh sağlığı sorunlarının sadece bir uygulamaya bağlanamayacak kadar karmaşık olduğunu savunarak şu noktaların altını çizdi:
- Davacının yaşadığı sorunların kökeninde aile içi dinamikler ve geçmiş travmalar yer alıyor olabilir.
- Akran zorbalığı gibi dış etkenler, sosyal medya kullanımından daha belirleyici bir rol oynamaktadır.
- Platformlar, kullanıcı güvenliğini ön planda tutan araçlara yatırım yapmaya devam etmektedir.
Davanın Olası Sonuçları
Uzmanlar, bu davanın “teknoloji devlerinin sigara şirketleri gibi” yargılandığı ilk büyük süreç olduğuna dikkat çekiyor. Eğer mahkeme Meta ve Alphabet’i suçlu bulursa; sosyal medya algoritmalarının yasal olarak kısıtlanması ve devasa tazminat ödemeleri gündeme gelebilir.
